Giai đoạn ban đầu khi học tiếng Trung, đặc biệt là các bạn tự học sẽ dễ gặp các lỗi phát âm về thanh mẫu bởi các âm trong tiếng Trung khác biệt với âm trong tiếng Việt thường gặp. Trong bài viết dưới đây, Diệp Anh Chinese sẽ chỉ ra các lỗi phát âm thanh mẫu thường gặp và cách phát âm chuẩn nhất của các thanh mẫu nhé.
1. Vì sao phải nắm kỹ thanh mẫu?
Thanh mẫu (phụ âm đầu) là yếu tố quyết định lời nói tiếng Trung được nghe là từ gì. Người học gốc Việt thường nhầm một vài nhóm thanh mẫu khiến từ bị hiểu nhầm hoặc nghe kém tự nhiên. Để sửa nhanh và bền, cần nắm kỹ thuật phát âm căn bản: biết đặt lưỡi, khẩu hình, kiểm soát luồng hơi và quan sát sự khác biệt giữa các âm dễ nhầm.
2. Những lỗi thanh mẫu thường gặp
- Nhầm nhóm z / zh / j, c / ch / q, s / sh, và j / q / x.
- Bật hơi không đúng (âm bật hơi vs. âm không bật).
- Khẩu hình, vị trí lưỡi chưa đúng (đa số do ảnh hưởng tiếng Việt).
Hiểu rõ lỗi sai và nguyên nhân sẽ giúp bạn biết phải chỉnh chỗ nào như lưỡi, môi hay hơi để phát âm tốt hơn.
3. Kỹ thuật phát âm căn bản và những điểm cần làm rõ
3.1. Xác định vị trí đặt lưỡi :
- “Uốn lưỡi” là đưa đầu lưỡi hướng lên sau, gần vòm miệng (đối với zh / ch / sh).
- “Gần răng” là đặt mặt lưỡi hoặc đầu lưỡi sát bờ răng trên (đối với z / c / s).
- “Mặt lưỡi áp vào vòm cứng” là nâng mặt lưỡi phía trước lên gần vòm cứng (đối với j / q / x).
3.2. Quan sát khẩu hình môi:
- Một số âm cần môi hơi tròn hoặc hơi mở, cần quan sát bản mẫu rồi bắt chước.
- Soi gương để thấy khác biệt giữa cằm, môi, khe miệng.
3.3. Kiểm soát luồng hơi:
- Một số âm trong tiếng Quan Thoại yêu cầu phải bật hơi mạnh, khi luyện tập có thể đưa tay gần miệng để kiểm tra xem có hơi thoát ra không.
Bảng so sánh trực quan các thanh mẫu dễ nhầm
| Thanh mẫu | Vị trí đặt lưỡi | Khẩu hình (môi, miệng) | Luồng hơi | Ví dụ (pinyin và Hán tự) |
| z | Đầu lưỡi chạm hoặc rất gần bờ răng trên, rồi bật ra thành tiếng “ts”. (tưởng tượng | Miệng mở vừa, không tròn | Không bật hơi | zài – 在 |
| c | Vị trí như z nhưng bật hơi mạnh sau khi bật lưỡi | Miệng mở vừa, không tròn | Bật hơi mạnh | cān – 参 |
| s | Mặt lưỡi tạo khe nhỏ sát răng trên, khí rít qua khe: giống âm “s” tiếng Việt | Miệng mở vừa, rít nhẹ | Không bật hơi, kiểu rít | sān – 三 |
| zh | Uốn đầu lưỡi lên (như cuộn nhẹ), mũi lưỡi ngắn, phát ra âm hơi “dày” hơn | Miệng hơi tròn, khoang miệng nông | Không bật hơi | zhōng – 中 |
| ch | Vị trí uốn lưỡi như zh nhưng bật hơi mạnh -> nghe sắc, có luồng hơi | Miệng hơi tròn, bật hơi rõ | Bật hơi mạnh | chū – 出 |
| sh | Uốn lưỡi như zh nhưng giữ thành tiếng rít (không bật), nghe dày, nặng | Miệng hơi tròn | Có hơi nhẹ | shān – 山 |
| j | Mặt lưỡi phía trước nâng lên chạm vòm cứng trước — cảm giác “mềm, gần với âm y” hơn zh | Miệng nhỏ, môi hơi căng | Không bật hơi, âm “mềm” | jiā — 家 |
| q | Vị trí như j nhưng có bật hơi mạnh — phát ra âm sắc hơn | Miệng nhỏ, bật hơi rõ | Bật hơi | qī – 七 |
| x | Mặt lưỡi trước nâng sát vòm cứng, tạo tiếng rít | Miệng nhỏ | Có thể đi kèm bật hơi tùy vào từ | xiǎo – 小 |
| b | Môi khép, rồi mở thành tiếng; không bật hơi mạnh như p | Môi khép rồi bung | Không bật hơi | bā – 八 |
| p | Môi khép như b nhưng khi mở có luồng hơi mạnh (bật hơi) | Môi khép, bật hơi rõ | Bật hơi mạnh | pǎo – 跑 |
| d | Đầu lưỡi chạm bờ răng trên rồi mở, tương tự âm “t” | Đầu lưỡi chạm, miệng đóng ngắn | Không bật hơi | dā – 搭 |
| t | Vị trí như d nhưng bật hơi mạnh khi mở | Đầu lưỡi chạm, bật hơi | Bật hơi mạnh | tā – 他 |
| g | Lưỡi phía sau chạm vòm mềm (phần sau của miệng) rồi mở | Lưỡi chạm vòm sau | Không bật hơi | gā – 嘎 |
| k | Như g nhưng bật hơi mạnh, nghe giống k tiếng Việt khi bật mạnh | Lưỡi chạm vòm sau, bật hơi | Bật hơi mạnh | kā — 咖 |
4. Luyện tập có hệ thống và phản hồi
- Học theo thứ tự: quan sát → đặt lưỡi → kiểm soát hơi → nghe và bắt chước → ghi âm → chỉnh sửa.
- Nhờ giáo viên/partner bản xứ sửa để tránh “lỗi cứng”.
- Dùng gương, ghi âm, và nghe lại mỗi lần để so sánh.
Phát âm đúng thanh mẫu là điều căn bản nhưng quan trọng để nói tiếng Trung rõ ràng. Khi bạn hiểu chính xác vị trí lưỡi, khẩu hình, và luồng hơi cho từng nhóm âm, việc sửa lỗi trở nên hệ thống và nhanh hơn, giúp bạn tự tin nói tiếng Trung chuẩn hơn.
Diệp Anh Chinese, Trung tâm tiếng Trung hàng đầu với đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm và lộ trình rõ ràng, cam kết giúp bạn đạt được kết quả như mong muốn trong khoảng thời gian tối ưu nhất. Liên hệ ngay hotline để được tư vấn miễn phí và nhanh nhất.
ĐĂNG KÝ TƯ VẤN VÀ HỌC THỬ MIỄN PHÍ